Điều gì làm MEGA khác biệt
MEGA là dịch vụ lưu trữ đám mây xây dựng quanh cơ chế mã hóa đầu cuối do chính người dùng nắm quyền kiểm soát. Tệp được mã hóa ngay trên thiết bị của bạn trước khi tải lên, bằng một khóa được bảo vệ bởi mật khẩu của bạn chứ không nằm ở dạng đọc được trong tay nhà cung cấp. Về nguyên tắc, máy chủ của MEGA lưu những dữ liệu mà chính nó không đọc được, và điều này cũng đúng với bất kỳ ai xâm nhập được vào các máy chủ đó.
Mô hình này khác với các dịch vụ lưu trữ phổ biến, nơi nhà cung cấp mã hóa dữ liệu khi truyền và khi lưu nhưng đồng thời giữ luôn khóa giải mã. Những dịch vụ ấy có thể cho bạn đặt lại mật khẩu dễ dàng, tìm kiếm bên trong tài liệu ngay trên máy chủ và tạo bản xem trước trên đám mây. MEGA chấp nhận hy sinh một phần sự tiện lợi đó để nhà cung cấp không thể nhìn vào tệp của bạn.
Ngoài mã hóa, MEGA còn có gói miễn phí để làm quen, các gói trả phí mở rộng dung lượng lưu trữ và hạn mức truyền tải, ứng dụng máy tính và điện thoại có đồng bộ, cùng tính năng trò chuyện và họp trực tuyến được mã hóa. Một số gói còn kèm các dịch vụ bổ sung như trình quản lý mật khẩu và VPN, vì vậy hãy kiểm tra gói của mình có gì trước khi dựa vào chúng.
Vì sao khóa khôi phục không phải là tùy chọn
Mặt trái của mã hóa đầu cuối là MEGA không thể đơn giản đặt lại mật khẩu rồi trả tệp cho bạn. Mật khẩu bảo vệ chiếc khóa mở ra mọi thứ còn lại, nên nếu bạn quên nó, dịch vụ không có bản sao nào dùng được để giải mã dữ liệu.
Đó chính là lý do khóa khôi phục (recovery key) tồn tại. Đây là một chuỗi ký tự dài mà bạn có thể xuất ra từ phần cài đặt tài khoản, và khi kết hợp với quy trình đặt lại mật khẩu, nó giúp bạn lấy lại quyền truy cập vào tệp. Không có nó, việc đặt lại có thể trả lại cho bạn một tài khoản, nhưng các tệp cũ vẫn bị mã hóa và nằm ngoài tầm với.
Hãy xuất khóa khôi phục ngay khi tạo tài khoản và cất ở nơi an toàn, tách biệt với thiết bị bạn dùng hằng ngày: trình quản lý mật khẩu, một ổ đĩa ngoại tuyến được mã hóa hoặc một bản in cất kỹ. Giữ nó cẩn thận như chính mật khẩu, vì bất kỳ ai có khóa khôi phục và vào được email của bạn đều có thể chiếm tài khoản.
Nếu bạn nhận ra mình đã quên mật khẩu nhưng vẫn còn đăng nhập trên điện thoại hoặc máy tính, hãy hành động trước khi phiên đó kết thúc. Từ một phiên đang đăng nhập, bạn thường có thể xuất khóa khôi phục hoặc đổi mật khẩu mà không mất dữ liệu nào.
Chia sẻ liên kết và thư mục an toàn
MEGA có hai cách chia sẻ chính. Liên kết cho phép bất kỳ ai có nó xem hoặc tải về một tệp hay thư mục, còn thư mục chia sẻ cấp quyền truy cập cho những liên hệ MEGA cụ thể với mức quyền bạn chọn, chẳng hạn chỉ đọc hoặc đọc và ghi.
Liên kết MEGA thường mang theo khóa giải mã, đó là lý do liên kết đầy đủ mở thẳng được tệp. Với tài liệu nhạy cảm, bạn có thể gửi liên kết và khóa riêng rẽ, ví dụ liên kết qua email còn khóa qua Zalo hay một ứng dụng nhắn tin khác, để một tin nhắn bị lộ không đủ mở được tệp. Các gói trả phí có thêm tùy chọn cho liên kết như đặt mật khẩu và ngày hết hạn.
Thỉnh thoảng hãy rà lại các mục đã chia sẻ và xóa những liên kết không còn cần. Khi chia sẻ thư mục, hãy dùng tính năng xác minh thông tin của liên hệ nếu ứng dụng hỗ trợ, để chắc rằng bạn đang chia sẻ với đúng tài khoản chứ không phải kẻ mạo danh. Chỉ cấp quyền ghi cho người thật sự cần, vì ai có quyền ghi cũng có thể xóa hoặc ghi đè tệp.
Ứng dụng, đồng bộ và sao lưu
Bản web chạy trên mọi trình duyệt hiện đại, nhưng phần lớn người dùng khai thác MEGA hiệu quả hơn qua ứng dụng. Ứng dụng máy tính cho Windows, macOS và Linux có thể đồng bộ các thư mục bạn chọn với đám mây, sao lưu một chiều thư mục từ máy tính, và xử lý các lượt tải lên dung lượng lớn ổn định hơn một thẻ trình duyệt.
Ứng dụng di động cho Android và iOS có thêm tính năng tự tải ảnh từ camera, truy cập ngoại tuyến các tệp được chọn và chia sẻ từ ứng dụng khác. Với người dùng am hiểu kỹ thuật, MEGA còn cung cấp công cụ dòng lệnh dùng được trong script và trên máy chủ.
Hãy nhớ rằng đồng bộ không giống sao lưu. Nếu một tệp bị xóa hoặc hỏng trên thiết bị đang đồng bộ, thay đổi đó có thể lan lên đám mây. Thùng rác và lịch sử phiên bản tệp của MEGA giúp bạn sửa sai, còn thời gian lưu giữ tùy vào gói bạn dùng, vì vậy hãy giữ thêm ít nhất một bản sao độc lập của dữ liệu quan trọng ở nơi khác.
Gia cố bảo mật cho tài khoản MEGA
Hãy bắt đầu với một mật khẩu mạnh, không trùng với bất kỳ nơi nào khác, tốt nhất là do trình quản lý mật khẩu tạo và lưu. Vì mật khẩu bảo vệ khóa mã hóa của bạn, việc dùng lại nó trên một trang web sau này bị rò rỉ đặc biệt nguy hiểm.
Bật xác thực hai yếu tố trong phần cài đặt bảo mật và dùng ứng dụng xác thực, để chỉ riêng mật khẩu bị đánh cắp là chưa đủ đăng nhập. Bảo vệ email liên kết với MEGA cẩn thận không kém, vì nó đóng vai trò trong việc khôi phục tài khoản.
Thỉnh thoảng hãy xem lịch sử phiên đăng nhập trong phần cài đặt và đóng mọi phiên bạn không nhận ra. Cũng nên cập nhật ứng dụng và trình duyệt thường xuyên: mã hóa chỉ đáng tin cậy ngang với phần mềm thực hiện nó, và trước đây các nhà nghiên cứu độc lập từng công bố những điểm yếu trong cơ chế mật mã của MEGA, sau đó công ty đã khắc phục bằng các bản cập nhật.
Giới hạn và sử dụng có trách nhiệm
Mã hóa bảo vệ tệp khi lưu trữ, nhưng không làm cho một tệp trở nên an toàn để mở. Liên kết MEGA đôi khi bị dùng để phát tán mã độc hoặc nội dung vi phạm bản quyền, nên hãy cảnh giác với những liên kết lạ y như với tệp đính kèm lạ trong email, và quét tệp tải về trước khi mở.
Mã hóa cũng không đặt tệp của bạn ra ngoài vòng quy định. Điều khoản sử dụng của MEGA cấm nội dung bất hợp pháp và vi phạm bản quyền, và công ty xử lý các yêu cầu gỡ bỏ bằng cách vô hiệu hóa liên kết, thậm chí đóng tài khoản với người tái phạm. Hãy dùng MEGA cho tệp của chính mình và những nội dung bạn có quyền chia sẻ, đồng thời tuân thủ điều khoản sử dụng của dịch vụ.
Cuối cùng, hãy tính đến các giới hạn thực tế. Mỗi gói khác nhau về dung lượng lưu trữ và lượng dữ liệu được truyền tải, nên nếu thường xuyên chuyển tệp lớn, hãy so chi tiết gói hiện hành với nhu cầu thật của mình thay vì chọn theo con số lớn nhất.
Dùng tài khoản MEGA do người khác thiết lập
Đôi khi bạn có trong tay một tài khoản không do mình tạo: đồng nghiệp bàn giao tài khoản dự án, người thân chuyển lại một kho lưu trữ chung, hoặc bạn nhận tài khoản từ người khác. Do cách mã hóa của MEGA hoạt động, người tạo tài khoản có thể vẫn giữ khóa khôi phục, vì vậy hãy làm ngay vài bước.
Đảm bảo địa chỉ email liên kết là email bạn kiểm soát, đổi mật khẩu, bật xác thực hai yếu tố, đóng mọi phiên đăng nhập khác và xuất một khóa khôi phục do chính bạn cất giữ. Với những tệp thật sự nhạy cảm, lựa chọn gọn gàng nhất là một tài khoản do bạn tạo từ đầu, để chắc rằng chưa ai khác từng nắm mật khẩu hay khóa khôi phục của nó.
Nếu bạn định mua tài khoản MEGA qua một sàn như rStock, hãy đọc kỹ tin đăng trước khi mua. Mỗi tin đăng đều được xét duyệt trước khi hiển thị, khoản thanh toán của bạn được tạm giữ chứ không chuyển ngay cho cửa hàng, thông tin được giao hiển thị trên trang đơn hàng, và sau khi giao hàng bạn có một khoảng thời gian giới hạn để mở khiếu nại nếu nội dung nhận được không khớp với mô tả. Dù tài khoản đến từ đâu, hãy tuân thủ điều khoản sử dụng của MEGA.