Hai nền tảng, hai nhiệm vụ khác nhau
Spotify và SoundCloud đều phát nhạc trực tuyến, nhưng phục vụ người sáng tác theo những cách khác nhau. Spotify là nơi nhiều người nghe dành thời gian mỗi ngày qua playlist, gợi ý và thư viện đã lưu, và nhạc được đưa lên đó thông qua nhà phân phối hoặc hãng thu âm. SoundCloud là nền tảng tải lên mở với văn hóa cộng đồng mạnh, nơi bản demo, remix, DJ mix và những bản đang làm dở nằm cạnh các bản phát hành hoàn chỉnh.
Nhiều nghệ sĩ độc lập dùng cả hai. SoundCloud là nơi thử ý tưởng, chia sẻ sớm và trò chuyện trực tiếp với người nghe cũng như các producer khác, còn Spotify là nơi đặt các bản phát hành chính thức và nơi playlist có thể đưa một bài hát tới những người chưa từng nghe tên bạn.
Cả hai nền tảng thường xuyên thay đổi công cụ dành cho nhà sáng tạo, tên gói và điều kiện tham gia. Những nguyên tắc dưới đây vẫn hữu ích, nhưng hãy xem trang trợ giúp hiện hành của từng nền tảng trước khi đưa ra quyết định liên quan đến tiền bạc hay bản quyền.
Đưa nhạc lên Spotify qua nhà phân phối
Nghệ sĩ độc lập không thể cứ thế tải một bài hát lên Spotify như trên SoundCloud. Thay vào đó, nhà phân phối hoặc hãng thu âm sẽ chuyển âm thanh, ảnh bìa và siêu dữ liệu tới Spotify cùng các dịch vụ nghe nhạc khác, rồi thu tiền bản quyền bản ghi và trả lại cho bạn. Các nhà phân phối khác nhau ở cách tính phí, phần họ giữ lại, tốc độ thanh toán và những dịch vụ đi kèm, nên hãy đọc kỹ điều khoản trước khi gắn bó.
Hãy chuẩn bị kỹ từng bản phát hành: bản master cuối cùng, ảnh bìa đúng quy cách của nhà phân phối, tên bài chính xác, nghệ sĩ góp giọng và thông tin tác giả. Mã định danh bản ghi thường do nhà phân phối cấp. Tiền bản quyền sáng tác tách biệt với tiền bản quyền bản ghi, nên người viết nhạc cũng nên đăng ký tác phẩm với một tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, như VCPMC ở Việt Nam, hoặc một đơn vị quản lý xuất bản âm nhạc.
Hãy dùng đúng một nghệ danh trên mọi bản phát hành và kiểm tra kỹ khi thiết lập, vì một cái tên dễ nhầm lẫn có thể bị gắn vào hồ sơ của nghệ sĩ khác. Chọn ngày phát hành cách vài tuần để có thời gian chuẩn bị hồ sơ và gửi đề xuất bài hát trước khi nó lên sóng.
Tải nhạc trực tiếp lên SoundCloud
Ai cũng có thể tạo tài khoản SoundCloud và bắt đầu tải nhạc lên. Tài khoản miễn phí chỉ có một hạn mức tải lên nhất định, còn các gói trả phí cho nghệ sĩ nới rộng hạn mức đó và thêm công cụ như thống kê chi tiết hơn, tính năng quảng bá và, ở nhiều thị trường, phân phối sang các dịch vụ nghe nhạc khác cùng cách kiếm tiền từ lượt nghe.
Mỗi bản tải lên có những thiết lập đáng tìm hiểu. Một bài có thể để công khai hoặc riêng tư, và đường link chia sẻ riêng tư là cách tiện lợi để gửi nhạc chưa phát hành cho cộng sự, hãng thu âm hay nhà báo mà không phải đăng công khai. Tên bài rõ ràng, thể loại chính xác, thẻ phù hợp, phần mô tả ghi đủ thông tin người thực hiện và ảnh bìa ấn tượng đều giúp người nghe tìm thấy và tin tưởng bài hát.
Chỉ tải lên những gì bạn sở hữu hoặc được phép sử dụng. SoundCloud dùng hệ thống nhận diện nội dung, nên bài chứa bản ghi của người khác có thể bị chặn hoặc gỡ, còn remix, bootleg hay DJ mix cần được xử lý đặc biệt cẩn thận. Hãy đọc quy định về bản quyền của SoundCloud trước khi đăng bất cứ thứ gì dựa trên tác phẩm của người khác.
Làm cho hồ sơ nghệ sĩ phát huy tác dụng
Ngay khi bản phát hành đầu tiên đã lên sóng hoặc được lên lịch qua nhà phân phối, hãy nhận quyền quản lý hồ sơ qua Spotify for Artists. Sau đó bạn có thể thêm tiểu sử và ảnh, chọn một bài nổi bật để ghim trên đầu trang, thêm đoạn hình ảnh ngắn chạy lặp cho bài hát, và giới thiệu buổi diễn sắp tới hay sản phẩm lưu niệm qua các đối tác được hỗ trợ.
Công cụ giá trị nhất là gửi đề xuất bài hát. Trước ngày phát hành, bạn có thể gửi một bài chưa phát hành tới đội ngũ biên tập của Spotify kèm thông tin về thể loại, tâm trạng và câu chuyện của bài. Không có gì chắc chắn bài sẽ lọt vào playlist, nhưng gửi đề xuất sớm trước ngày phát hành cho biên tập viên thời gian nghe và giúp bài mới đến được với những người đang theo dõi bạn.
Trên SoundCloud, hồ sơ hoạt động giống một trang mạng xã hội hơn. Hãy dùng ảnh đại diện và ảnh bìa dễ nhận ra, tiểu sử ngắn gọn cùng liên kết tới các nền tảng khác của bạn, và làm nổi bật những bài bạn muốn khách mới nghe đầu tiên nếu gói của bạn cho phép. Giữ tên, hình ảnh và giọng điệu nhất quán trên cả hai nền tảng để người hâm mộ nhận ra bạn ở bất cứ đâu.
Đọc hiểu số liệu phân tích
Spotify for Artists hiển thị số người nghe, lượt stream, lượt lưu, số lần được thêm vào playlist, người theo dõi và nguồn của lượt stream, chẳng hạn từ hồ sơ của bạn, playlist cá nhân của người nghe, playlist do thuật toán tạo hay playlist biên tập. Công cụ này còn phân tích vị trí người nghe và nhân khẩu học cơ bản cho từng bài cũng như cho toàn bộ danh mục của bạn.
Đừng chỉ nhìn tổng lượt stream. Khi nhiều người lưu một bài hoặc thêm nó vào playlist của riêng họ, đó là tín hiệu quan tâm thật và thường tiếp sức cho hệ thống gợi ý, còn những lượt nghe chủ yếu đến từ một playlist biên tập có thể giảm dần khi vị trí đó kết thúc. Dữ liệu vị trí giúp bạn quyết định nên diễn ở đâu hay tập trung quảng bá ở thành phố nào, chẳng hạn Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh.
Thống kê của SoundCloud bao gồm lượt nghe, lượt thích, lượt repost, bình luận và nơi người nghe tìm thấy bài của bạn, chi tiết hơn với các gói trả phí. Bình luận gắn theo thời điểm thêm một lớp thông tin định tính khi cho thấy chính xác khoảnh khắc nào trong bài khiến người nghe phản ứng. Hãy xem số liệu hằng tuần hoặc sau mỗi lần phát hành thay vì hằng ngày, và so sánh kết quả trước và sau một đợt quảng bá cụ thể để biết cách nào hiệu quả.
Xây dựng cộng đồng thật
SoundCloud thưởng cho sự tham gia. Hãy trả lời bình luận, repost bài của những nghệ sĩ bạn thật lòng thích, hợp tác với các producer khác và chia sẻ những bản đang làm dở. Các mối quan hệ xây dựng theo cách này thường dẫn tới remix, màn kết hợp và lượng khán giả chung mà không thuật toán nào tạo ra được.
Spotify ít chỗ cho trò chuyện qua lại hơn, nên phần lớn việc xây dựng cộng đồng diễn ra ở nơi khác rồi dẫn người nghe về các bản phát hành của bạn. Hãy chia sẻ link phát hành trên các kênh mạng xã hội và danh sách email, tạo playlist với tư cách nghệ sĩ để trộn nhạc của bạn với những bài đã truyền cảm hứng cho bạn, và dùng hồ sơ để giới thiệu buổi diễn cùng sản phẩm lưu niệm.
Tránh mọi thứ làm phồng số liệu một cách giả tạo. Các dịch vụ mua stream, lượt nghe hay người theo dõi đều vi phạm quy định của cả hai nền tảng: Spotify gỡ bỏ lượt stream giả và có thể giữ lại tiền bản quyền hoặc gỡ bản phát hành, còn nhà phân phối có thể xử lý các tài khoản liên quan. Hãy tuân thủ điều khoản sử dụng của Spotify và SoundCloud và phát triển bằng người nghe thật, dù việc đó mất nhiều thời gian hơn.
Quy trình đơn giản tận dụng cả hai
Một quy trình thực tế trông như thế này. Chia sẻ riêng tư các bản demo thô trên SoundCloud với cộng sự, thu thập góp ý, rồi đăng công khai một vài đoạn nghe thử chọn lọc để xem người nghe phản ứng ra sao. Hoàn thiện bài mạnh nhất, gửi qua nhà phân phối với ngày phát hành cách vài tuần, và gửi đề xuất qua Spotify for Artists.
Sau khi phát hành, hãy dẫn người theo dõi trên SoundCloud sang bản trên Spotify và dùng SoundCloud cho các nội dung bổ sung như bản mở rộng, bản thu trực tiếp hay remix mà bạn có quyền chia sẻ. Vài tuần sau, xem lại cả hai bảng điều khiển, ghi chú nguồn nghe và thành phố nào hiệu quả nhất, rồi dùng thông tin đó để lên kế hoạch cho lần phát hành tiếp theo.
Nếu bạn quản lý hồ sơ cho một ban nhạc hay hãng thu âm, hãy gắn mỗi tài khoản nghệ sĩ với một địa chỉ email do bạn kiểm soát, dùng mật khẩu mạnh, riêng biệt được lưu trong trình quản lý mật khẩu, và cấp cho từng thành viên quyền truy cập riêng ở nơi nền tảng hỗ trợ thay vì dùng chung một thông tin đăng nhập.